Pronkstuk
Nieuws van de vogelmonitorgroep.
Systematische vogelmonitoring Op de eerste woensdag van de maand rond 9.00 uur monitoren leden van de monitorgroep de vogels op het Pronkstuk. Daarnaast rijden betrokkenen regelmatig langs Het Pronkstuk voor aanvullende observaties. Kleine zangvogeltjes waaronder putters, groenlingen, kepen en vinken laten zich moeilijk spotten door afstand en tegenlicht. Ze zitten er wel, want je kunt ze horen. Ook hoorden we een keer een rietzanger. Dankzij de doorlopende inzet van alle actieve waarnemers zijn er inmiddels 18 verschillende vogelsoorten geregistreerd, verspreid over 39 waarnemingen. Status 8 september 2026. Alle waarnemingen zijn te vinden op: BioBlitz BioBlitz Pronkstuk – Waarneming.nl Bijzonderheden tot nu toe De Patrijs als absoluut hoogtepunt De recente waarneming van een familie patrijzen is een kroon op het werk. Deze akkervogel heeft het in Nederland erg moeilijk. Diens aanwezigheid op Het Pronkstuk is een prachtig resultaat van de biologische omschakeling. Grote groepen Kneutjes. Afgelopen maand lieten vooral de kneutjes zich in grote getale zien. Zij waren dominant aanwezig op het perceel in groepen van wel 40 tot 50 stuks. Samen met andere kleine zaadeters, zoals groenlingen, kepen, vinken, vormden zij recent een grote zwerm die boven Het Pronkstuk foerageerde. Nu eens landend maar vooral zwermend. Een fantastisch gezicht. Puttertjes( waarvan er vorig jaar grote groepen waren) zijn er tot nu toe minder Foto´s: Hans Westrik Ook de houtduiven zijn nadrukkelijk aanwezig. Waar eerder al een groep van meer dan 30 houtduiven midden op de akker landde, zijn er tijdens de laatste telling 35 exemplaren waargenomen. Een deel hiervan streek neer op de zonnebloemen. Dat was een zeer spectaculair gezicht! Sommigen van hen paraderend op een zonnebloem alsof ze op het toneel stonden. Water- en oevervogels: In het wiel en de sloot langs de dijk worden steevast watervogels gespot. De meest frequente bezoekers zijn de meerkoet (7 waarnemingen), de wilde eend (5 waarnemingen), de fuut en de krakeend. Recent zijn hier bovendien twee nijlganzen met 5 jongen aan toegevoegd. Het is inmiddels het tweede jaar van de omschakeling naar biologische grond, dit jaar zijn ook een poel en natuurvriendelijke oever aangelegd, en er zijn al duidelijke resultaten te zien. We zijn heel benieuwd wat dit monitoringjaar verder nog gaat brengen
Monitoring nieuws augustus 2026
Monitorgroep planten en insecten. 8 augustus ‘26 Altijd weer heel bijzonder om stil te staan bij alles wat er groeit en leeft op het Pronkstuk. Het lijkt vrij dor van een afstandje, maar zoveel prachtige kleuren, vormen, geuren, geluiden… daar werden we even helemaal Zen van. En dan zie je ineens het kantwerk van de uitgebloeide Malva bloemen. Vorige keer hebben we vooral de planten in kaart gebracht, nu richtten we ons op de insecten en vlinders. En dat is nog niet zo makkelijk. Planten blijven rustig staan waar ze staan en kun je goed bekijken en fotograferen, maar insecten en vlinders vliegen en fladderen voortdurend weg. Toch hebben we best wel veel gezien: flink wat hommels, honingbijen op de korenbloemen, heel veel groene vleesvliegen ( die zaten met z’n allen vooral op de venkelschermen), veel koolwitjes, een bijvlieg, een snorzweefvlieg, icarusblauwtjes, een weegbreemot, een aantal hooibeestjes, een lieveheersbeestje en een luzernevlinder ( geel-oranje) en een aantal grote langlijfwespen. De grote langlijf, een stoere naam voor een piepklein zweefwespje ( ongeveer 1 cm)
Patrijzen gespot op het Pronkstuk!
Vandaag, op 1 september heeft Hans Westrik een waarneming gedaan waar iedereen van Het Pronkstuk enorm blij van wordt. Een van de belangrijkste doelen van onze vorig jaar aangelegde Keverbank was het creëren van een ideale leefomgeving voor de Patrijs. Vanmiddag genoot een compleet patrijzengezin – twee trotse ouders met hun twee bijna volgroeide jongen – van een heerlijk zonnebad op het talud van de nieuwe Poel. Een prachtig gezicht en een geweldige stimulans voor de (vogel)monitoringgroep van Het Pronkstuk. Nu is het een kwestie van overleven, want de natuur kent uiteraard ook haar gevaren. De afgelopen maanden zagen we rondom de Poel zowel overdag als ’s nachts heel veel Poezen maar ook enkele keren de Vos passeren. En zoals dit voorjaar al bleek, woont ook de Hermelijn in deze regio. Wat we ook zagen was veel ander leven: Watervogels zoals Ganzen, Eenden en Meerkoeten zijn vaste gasten, en ook de Fazant, Ekster, Kraaien en Duiven laten zich regelmatig zien. Ook een Kiekendief vloog over het Pronkstuk. Gelukkig is er voor de Patrijzen, door het inmiddels forse formaat van de jonge Patrijzen, geen directe bedreiging meer. Foto´s: Hans Westrik
Monitoring verslag van 11 juli 2026
Gammauiltjes als klimaatvluchtelingen? Het was prachtig weer en het zou ook weer heet worden, dus we waren er vroeg bij. We hebben ons vooral gericht op de keverbank en het stuk tussen de keverbank en de dijksloot. Dat stond prachtig in bloei, een zee van paars en blauw, vooral van de facelia, korenbloemen en malva, met af en toe knalrode klaprozen ertussen. Maar als je dan echt onderduikt in die zee en goed gaat kijken blijkt er nog veel meer te bloeien. We kwamen tot meer dan 50 soorten, deels ingezaaid, maar ook overgebleven van vorig jaar, zoals de prachtige venkels, deels ook gewoon aan komen waaien. De keverbank is dit jaar opgehoogd, en de vette klei is nu keihard geworden, dus daar was het nog een beetje pionieren voor de planten. Toch bijzonder wat er al groeide. Zoals de cichorei met prachtige lichtblauwe bloemen, duizendblad, brunel, kaardebol, pastinaak en gele ganzenbloemen. Qua insecten viel het ons tegen. We zagen honingbijen, akkerhommels, af en toe een vlinder, maar verrassend genoeg vooral veel gammauiltjes. Dat is een dag- en nachtvlinder die uit zuid-europa hierheen is gekomen. De vlinderstichting meldde ook verrast te zijn door grote aantallen gamma-uiltjes in onze streken en veronderstelt dat ze door de hitte rond de Middellandse Zee landen deze kant opgekomen zijn. Klimaatvluchtelingen dus. Omdat ze hier niet kunnen overwinteren moeten hun kinderen in het najaar het hele stuk weer terugvladderen… Gammauiltje Groene vlieg op een verdwaalde vlasbloem
Première Film voor Vrienden van Bioland op Pronkstuk borrel
Op 13 juni zagen de aanwezigen op de Pronkstuk borrel een kort filmpje, geproduceerd door Matte Mourik, bedoeld voor de Vrienden, om nog meer Vrienden van Bioland te laten aansluiten. Krachten bundelen Vrienden maken vrienden. Hoe mooi zou het zijn als jij en alle andere 400 Vrienden van Bioland weer een paar nieuwe Vrienden maken? Dan ben je voortaan onze Ambassadeur. En dan planten we niet alleen een paar zaadjes voor een mooie en gezonde leefomgeving, maar met elkaar meteen een heel veld! Daarmee vergroten we onze slagkracht als stichting. Dan vormen we met elkaar een nog grotere groep mensen die zich met elkaar verbonden voelen met ons initiatief voor een gezonde voedingsbodem waar alles groeit en bloeit. Deel je enthousiaste verhaal Wil je ook meehelpen? Word dan Ambassadeur van de Vrienden van Bioland. Dat betekent heel concreet dat je je enthousiasme voor de Vrienden van Bioland deelt, en dat je drie of vier keer per maand over Bioland praat met familie, vrienden, buren, collega’s, sportmaatjes. En dat je ook eens per maand iets post op je socials (LinkedIn, Instagram, TikTok, Facebook, Signal, SnapChat, Strava). Meer is het niet. Ben jij als Ambassadeur enthousiast? Dan worden je nieuwe Vrienden dat vast ook. Hoe meer nieuwe Vrienden erbij, hoe meer we als stichting samen kunnen bereiken.
Opnames filmpje over Vrienden van Bioland gestart op het Pronsktuk
Op 31 mei werden de eerste opnames gemaakt voor het nieuwe filmpje voor de Vrienden Van Bioland om ze uit te gaan nodigen als ambassadeur. Een groep van ca 20 mensen kwam samen voor deze opnames, gemaakt door Matte Mourik. Het weer was prachtig, en wel om 8 uur in de ochtend: dan is er optimaal licht, aldus Matte. Première van de film ( max 2 minuten) is op de Pronkstuk borrel op 13 juni in Eenigenburg.
Verslag van Monitoring Bodem en watergroep Pronkstuk mei 2026
Pronkstuk monitoring Bodem en watergroep Waterkwaliteit en waterleven Het water van de poel staat een stuk lager dan een maand eerder. Naar schatting scheelt het zo’n 20-25 centimeter. We hebben monsters genomen van het wielwater en van de poel. Het poelwater is net als de vorige keer helderder dan het wielwater. Het verschil met de vorige meting is echter veel kleiner. Waterleven Inmiddels krioelt het poelwater van het leven. We zagen plukjes groene alg, verschillende soorten watervlooien, watertorretjes (onbekend wat voor soort), muggelarven, waterpissebedden en tijgervlokreeftjes. In het wielwater zagen we slechts enkele watervlooien. (Nog) geen sporen van amfibieën. Bodemleven We hebben 5 liter aarde doorzocht en troffen daarin 25 wormen aan op plek A en 14 op plek B. Meest kleinere exemplaren. Dat gold voor beide plekken: A en B. Voor het hele verslag zie: 2026o603 Moni verslag
Project levend Land: Een boeiende ontdekkingsreis.
Onder begeleiding van kunstenares Marieke van Mieghem is dit jaar een groep vrouwen bezig om in een achttal sessies een soort kunstwerk te maken, uitsluitend met de materialen van Het Pronkstuk. Dat blijkt een heel boeiend en inspirerend gebeuren, met verrassende ontdekkingen. Dachten we in eerste instantie vooral aan weefsels van vlas, er blijkt nog veel meer mogelijk. Zo hebben we uitgebloeide stelen van de zonnebloemen geoogst, die zijn inmiddels zo hard en stevig geworden dat er een zaag aan te pas kwam om ze in te kunnen korten. En we hebben klei gestoken, die zich uitstekend liet bakken in een geïmproviseerde zaagseloven van een wasketel. We hebben grove en fijne touwen, vlechten en koorden gemaakt van de vlasstengels. En zeker ook vezels en garen gesponnen waarmee we kunnen weven. Maar ook harde bolletjes, hard geworden met lijm van gekookt lijnzaad. Zelfs het papier van vlas is prima gelukt. Om daarop te kunnen schrijven hebben we inkt kunnen maken van planten. Waar dat allemaal toe gaat leiden blijft nog een verrassing, ook voor onszelf, ideeën genoeg, maar langzamerhand begint er wel een vorm te ontstaan. Eind van het jaar komt de ontknoping!
Prachtige bloemen nu op het Pronkstuk
Bijgaande foto´s geven een indruk hoe het Pronkstuk er nu bij staat. Het vlas staat ook al in bloei.
Jelle Beemsterboer van de Provincie NH op werk bezoek bij de Lepelaar
Op 6 mei in de ochtend was Jelle Beemsterboer (BBB) van de provincie Noord Holland op werkbezoek bij de Lepelaar. Hij werd vergezeld door Danielle Lieuwen, beleidsmedewerkster van de provincie NH, Groen kapitaal. Tevens waren aanwezig Colja Corts van de ANV Hollands Noorden en Jaap Rengersen van de Stichting VBRS, beter bekend om het Pronkstuk. Het team van de Lepelaar ( Jorinde Schrijver, Jan Schrijver en Joris Kollewijn) gaven een presentatie en er ontstond een levendige discussie over Biovally, Bio regio’s en de rol van de overheid in het wel of niet stimuleren en supporten van Biologische landbouw. als afsluiting van het werkbezoek werd het Pronsktuk bezocht. Waar de ANV de natuurvriendelijke overs heeft gesponsored en De Lepelaar bezig is met de omschakeling naar Biologisch. 4 ha agrarische grond, die met steun van heel veel Vrienden van Bioland eind 2024 door de Stichting VBRS werd aangeschaft.
Derde workshop Levend Land gehouden
Op 2 mei 2026 werd de derde workshop Levend Land door Marieke van Wiegem georganiseerd. Het weer was een stuk beter als de eerste 2 keer, en er werd weer intensief met de opbrengsten van het Pronkstuk gewerkt: vlas, zonnebloem stelen, klei en zelfs inkt van het materiaal van het Pronkstuk. Bijgaande foto’s geven een impressie.
Bloemen mengsel en vlas ingezaaid op het Pronkstuk
Donderdag 30 april is er aan de zuidkant van het pronkstuk een strook vlas gezaaid. De overige stroken zijn met een bloemenmengsel ingezaaid. Langs de zuidkant is gewerkt met een speciaal mengsel wat Jan Schrijver heel spannend vindt. Nu is het wachten op en flinke regenbui zodat het zaad kan gaan kiemen.
Regenwormen in het Pronkstuk
Regenwormen: ja ze zijn er! Ze zien er misschien wat kaal en mistroostig uit, de restanten van de zonnebloemen die afgelopen zomer zo overvloedig op het Pronkstuk stonden te stralen. Maar kijk eens wat er onder de grond gebeurt. Hierboven de wortels van een zonnebloem, vol met regenwormen. En dat is goed nieuws! Regenwormen zijn essentieel voor een gezonde bodem om verschillende redenen. Bodemstructuur en Beluchting: Door het graven van gangen brengen wormen lucht in de bodem, wat essentieel is voor plantenwortels en bodemleven. Waterhuishouding: Hun tunnels verbeteren de waterinfiltratie (voorkomt wateroverlast aan de oppervlakte) en helpen water dieper in de bodem op te slaan, cruciaal tijdens droogte. Vruchtbaarheid: Ze eten organisch materiaal (zoals afgevallen bladeren) en zetten dit om in voedselrijke wormenmest (humus), wat direct beschikbaar is voor planten. Afvalverwerking: Regenwormen ruimen dood plantenmateriaal op en zetten dit om in voedingsstoffen, wat bijdraagt aan de kringloop in het ecosysteem. Voedselbron: Ze zijn een belangrijke voedselbron voor vogels, mollen en egels. Door deze activiteiten worden regenwormen beschouwd als “stille bodemhelden” en de belangrijkste bondgenoot van de tuinder. En dit is de oogst van één zonnebloemwortel: dik 20 regenwormen! De monitorgroep Bodem en Water gaat de komende jaren regelmatig onderzoeken hoe de ontwikkeling van de wormenstand is. Dit is alvast een mooie opsteker, waar Het Pronkstuk en de boer en de vogels en andere dieren en wij blij van worden.
Biodiversiteit op het Pronkstuk
Afgelopen periode is naast de Hermelijn ook een vos, fazant en hazen gesignaleerd!
Hermelijn gespot op het Pronkstuk
Op 23 maart 2026 spotte Hans Westrik een hermelijn op het Pronkstuk. Voor meer informatie zie Actief met beeld. www.actiefmetbeeld.nl Foto: Hans Westrik.
Project Levend land van start gegaan op 7 maart 2026
Een enthousiaste groep vrouwen heeft zaterdag 7 maart onder de inspirerende leiding van Marieke van Mieghem een start gemaakt met het project Levend Land. Het idee is om met elkaar van de opbrengst van Het Pronkstuk in de verschillende seizoenen een ‘kunstwerk’ te maken. Natuurlijk van het geoogste vlas. Maar we ontdekten nog veel meer ‘winterschatten’ op het land. Zoals prachtig kantwerk van de resten van zonnebloemen, parelmoerkleurige schelpen, overblijfsels van plantenstengels in verschillende vormen, diktes, en kleuren, stevige penvormige wortels en de stevige wit schuimen binnenkanten van de zonnebloemstengels. Verder leerden we hoe je van de geoogste en gedroogde vlasstengels, door te braken en te roten, de vezels vrij kunt maken. En daarmee weer hele stevige koorden en draden kunt draaien en spinnen. En we maakten prachtige foto’s. We hebben ook gemerkt dat het proces al heel veel nieuwe waardevolle gezichtspunten en ervaringen oplevert. Volgende week gaan we verder en kijken we wat we van onze eerste ‘oogst’ kunnen gebruiken voor ons eindproduct.
Jaar overzicht 2025 Vrienden van Bioland
Hans Westrik maakte een mooie video over de Vrienden van Bioland over 2025, met drone beelden van Ramon en film/foto´s van Hans. VBRS in 2025
Vrienden van Bioland op Chroma cursus
Chroma’s: Bodem in beeld, bodem in balans? Afgelopen jaar waren we verrast over de beelden van de chroma’s en de verschillen tussen het plaatje van het Pronkstuk en de biologische moestuin. De uitleg over de chroma’s van Eddo de Veer op 6 januari smaakte naar meer. Het bleek dat kort erna een cursus werd gegeven en daar konden we nog net bij. Daarom togen Simone, Sietske en Maaike op 2 en 5 februari naar Barneveld. Op de cursus leerden we niet alleen hoe we zelf chroma’s kunnen maken en interpreteren, maar ook heel veel over de bodem, bodemleven, bodemonderzoek en de theorie en achtergrond van de chroma. Geen zweverige hokus-pokus maar een goed doordachte onderzoeksmethode. We zijn er super- enthousiast over. Komende jaren gaan we daarom de ontwikkeling van de bodem van het Pronkstuk ook dmv chroma’s in beeld brengen. Waarin verschilt een chroma van ander bodemonderzoek? Bij de meeste vormen van bodemonderzoek wordt gemeten wat de samenstelling van de bodem is en in welke hoeveelheden: bv wat is de Ph ( zuurgraad), wat is het percentage organische stof, hoeveel stikstof, calcium, magnesium, sporenelementen etc. zit erin. Op basis daarvan wordt gekeken wat de bodem tekort komt en dat wordt dan (tijdelijk) aangevuld. Daarbij wordt meestal niet gekeken naar hoe de bodem zelf functioneert en hoe dat beter zou kunnen. Inmiddels wordt steeds meer bekend over de kringloop en processen die plaatsvinden in de levende bodem. Bij een chroma wordt juist gekeken naar die onderliggende processen, daarom is er momenteel een groeiende belangstelling voor. Processen in een levende bodem Planten maken dmv fotosynthese suikers uit zonlicht. Daarmee voeden ze zichzelf, maar ook de bodem, via hun wortels. Onder de grond van een levende bodem is een enorme ruilhandel aan de gang tussen schimmelnetwerken, plantenwortels en bodemorganismes. Zij voeden de plantenwortels met water, mineralen, stikstof. En de plantenresten, het organische materiaal, wordt de bodem ingetrokken door de wormen, afgebroken door het bodemleven en omgezet in stabiele humus. Die humus zorgt weer voor een goede vochthuishouding, is een huis voor het bodemleven, voorziet het bodemleven van stabiele zuurstof, en houdt de mineralen vast en zet ze om in een vorm die voor de planten opneembaar is. Als deze processen optimaal verlopen is er geen kunstmest nodig. Dan kunnen er gezonde planten groeien die goed bestand zijn tegen ziektes en aantastingen. Die ons kunnen voeden met hoge kwaliteit voedingsstoffen. Het mooie van een chroma is dat die een integraal beeld geeft van hoe het met deze kringloop en samenwerking in de bodem gesteld is: het zegt iets over het zuurstofniveau in de bodem ( belangrijke voorwaarde voor bodemleven), de aanwezigheid van schimmels en micro-organismen, het bacterieleven, de aanwezigheid en afbraak van organisch materiaal en de humustoestand. Hoe werkt een chroma? Een chroma werkt dmv chromatografie. Dat is het scheiden van de verschillende stoffen in een vloeistof door deze op te laten zuigen in filterpapier. De aanwezige bestanddelen hebben verschillende snelheden waardoor ze afzonderlijk zichtbaar worden. Misschien ken je het wel van een inktvlek, het is een techniek die veel meer toepassingen heeft in de natuurkunde. Een aftreksel van een bodemmonster verspreidt zich vanuit het midden van een rond filterpapier naar de randen. Als de bestanddelen zoals zuurstof, mineralen, organisch materiaal los van elkaar in de bodem zitten, ontstaat vooral een patroon van ringen ( zoals in een horizontaal doorgesneden ui), als ze met elkaar verbonden zijn (dat is waar je naar toe wil voor een goed functionerende bodem), laat het beeld vooral radialen zien. En natuurlijk zijn er heel veel tussenvormen. Daarbij is er een vast systeem om het ontstane plaatje te interpreteren en te scoren. Wat zijn de conclusies uit de huidige chroma van het Pronkstuk? De chroma van het Pronkstuk laat nu vooral cirkels zien en weinig radialen, Chroma Pronkstuk Chroma moestuin Maaike en Janus in tegenstelling tot de biologische moestuin waar mooi geïntegreerde radialen het beeld bepalen. Zie onderstaande plaatjes. De conclusie is dan ook dat op dit moment de algemene bodemgesteldheid van het Pronkstuk niet geweldig is: er is te weinig gebonden zuurstof, er zijn weinig schimmels, de mineralen zijn nog niet ingebouwd in de bodemstructuur en daarmee niet goed opneembaar door de planten. Er is al wel half omgezette organische stof aanwezig maar nog weinig (stabiele) humus. De bodem is nu niet in balans. Het bodemleven kan zijn rol nog niet optimaal vervullen. We vinden het heel interessant om te volgen hoe de bodem zich verder ontwikkelt en dat onder anderen met chroma’s in beeld te brengen.
Interessante bijeenkomst over Chroma’s 27 januari.
Voor een enthousiast en leergierig publiek van 12 vrienden van Bioland vertelde Eddo de Veer zijn verhaal over Chroma’s. Een al best oude techniek om op een aanschouwelijke manier informatie te krijgen over de bodemgesteldheid. Met de toegenomen belangstelling voor de bodem en het bodemleven is er de laatste jaren ook weer meer belangstelling voor deze techniek van bodemonderzoek. Eddo vertelde zowel over de achtergronden als de werkwijze. En liet ook zien hoe de resultaten gestructureerd geduid worden aan de hand van twee voorbeelden: de chroma van het Pronkstuk en van een al 50 jaar biologische moestuin. De verschillen waren groot: De Chroma geeft vooral informatie over de algemene bodemvruchtbaarheid, verhouding tussen schimmels en bacterien, het vochtvasthoudend vermogen en de humustoestand van de grond. Zaken die in het kader van natuurvriendelijke landbouw steeds meer als cruciaal worden gezien. En waarbij de biologische moestuin ook overduidelijk beter scoorde. Naar aanleiding van deze ochtend gaan 3 vrienden van bioland binnenkort de cursus volgen om zelf ook chroma’s te leren maken, waarmee we de komende jaren een extra instrument hebben om de ontwikkeling van de bodem van het Pronkstuk in beeld te brengen. Chroma Pronkstuk: Chroma moestuin:
Winnaar van de hoofdprijs Pronkstuk certificaten bij de Lepelaar
Jan Jakop heeft zijn prijs bij De Lepelaar in ontvangst genomen op 22 januari 2026: Gisteren waren we bij onze dochter in Tuitjenhorn en konden we bij de Lepelaar mijn prijs in ontvangst nemen. Helemaal vanuit Taarloo naar Tuitjenhorn gereden o.a. om ( hopelijk binnenkort ) onze nieuwe woonplek te bekijken aan de Dorpsstraat in Tuitjenhorn. We komen regelmatig in Tuitjenhorn en doen dan vaak boodschappen bij de Lepelaar en bij Bram in Eenigenburg. Op de foto kun je zien dat we met een rijke buit weer naar het noorden zijn vertrokken. Dat wordt smullen de komende tijd ! met hartelijke groet, Jan Jakop Schuringa
Cadeaubon winnaars bekend van de Pronkstuk Certificaat kopers
Uitslag eindejaarsactie Pronkstuk Certificaten Tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst op 18 januari zijn de volgende winnaars uitgeloot voor een cadeaubon van de Lepelaar/Kiem. Jan Jacop Schuringa: cadeaubon van 50€ Jongerengroep Virgilius: cadeaubon van 25 € Lous Visser: cadeaubon van 12,50€ De winnaars hebben inmiddels via de mail bericht ontvangen. Pronkstukcertificaten blijven natuurlijk nog steeds te koop! Click hier
Nieuws over het Pronkstuk op de website van de Omringdijk
De website (of websait) van de Westfriese Omringdijk heeft een viertal afleveringen opgenomen over het Pronkstuk. Hier is de link naar de vierde aflevering. De andere drie afleveringen vindt je daar ook. Op hun website is veel meer te lezen over de Omringdijk, die het Pronkstuk aan de westkant begrenst.
Film over de onthulling van de borden rond het Pronkstuk
Matte Mourik maakte een filmpje over de onthulling van de borden rond het Pronkstuk op 9 oktober 2025. Via de dynamische QR code wordt informatie verstrekt over wat er allemaal gebeurd op en in het Pronkstuk.
Simco Kruier heeft de borden onthuld en Noordkop 247 deed verslag
Wethouder Simco Kruier van de gemeente Schagen heeft de borden langs het Pronkstuk onthuld op 9 oktober 2025 in aanwezigheid van een grote groep belangstellenden. De borden en de achterliggende filmpjes zijn gesponsored door de gemeente Schagen in het kader van zichtbaarheid in verandering van Biodiversiteit op het Pronkstuk door biologische teelt: een voorbeeld van een verbetering van Duurzaamheid in de gemeente Schagen.. Noordkop247 deed verslag: click hier
Vlas expeditie naar Texel: van zaad naar draad
Op een zeer winderige dag stak een groep nieuwsgierige vrijwilligers met de boot over naar Texel op zoek naar meer informatie over de teelt en bewerkingsmethoden van dit prachtig gewas. We gingen op bezoek bij erfgoedmuseum de Waelstee http://www.cultuurmuseumtexel.nl waar over het leven en werken van vroeger verteld wordt aan de hand van demonstraties met originele gereedschappen. We zijn zeer hartelijk ontvangen door Joke Huisman, vrijwilliger bij het museum en een enthousiaste liefhebber van vlas en linnen. Jan Schrijver van de Lepelaar was natuurlijk ook van de partij, en had een bus volgeladen met de vlasstengels die we op het Pronkstuk in augustus hadden geoogst. Ondertussen had Jan het vlas een aantal dagen in water ondergedompeld om het te laten “roten” of rotten, zodat de houtvezels zachter zou worden voor de volgende behandelingen. Wij waren al onder de indruk van de film dat getoond werd om te laten zien welke werkzaamheden op het land vroeger allemaal uitgevoerd werden om het vlas handmatig te oogsten. Joke liet ons vervolgens met de in het museum oude gereedschap zien wat er met de stengels moest gebeuren voordat er sprake kan zijn van een draad vlas dat tot linnen bewerkt kan worden. Dat was heel wat – rekelen, braken, swingelen en hekelen – en fysiek ook heel zwaar! Een leerzame en gezellige dag met veel inspiratie, goede tips en contacten. Jan is aan het nadenken geslagen of vlas voor linnen een haalbare optie is voor de Lepelaar. In deze tijd is er machinerie nodig en dat vraagt om een groter oppervlakte om het commercieel haalbaar te maken. Maar lijnzaad is ook een heel mooi product evenals lijnzaadolie – heel gezond en veel minder bewerkelijk. Jan denkt na en zoekt verder. Vanuit VBRS zijn we ook aan het denken over wat er anders met het vlas – en de andere plantenvezels die op het Pronkstuk groeien zou kunnen gebeuren ….inspiratie voor een gezamenlijk kunstproject??
Geen spinnen, wel een grote groene sabelsprinkhaan!
Afgelopen maandag, 8 september, ging de monitorgroep op zoek naar spinnen op het Pronkstuk. Die zouden er nu toch moeten zijn dachten we. Maar…nergens te bekennen! We ontdekten wel een kanjer van een sprinkhaan van wel 6 cm groot op een zonnebloemblad. Ondanks haar super schutkleur. Zag er best eng uit maar bleef gelukkig rustig zitten. Zodat wij haar konden fotograferen en identificeren via de Obsidentify- app.: het was een vrouwtje grote groene sabelsprinkhaan. Die blijkt in Nederland vrij algemeen voor te komen in het struweel. En kan ook zingen met een harde scherpe ratel. Daar hebben we maar niet op gewacht want volgens obsidentify begint hij daar pas na drieën mee. Deze sprinkhaan eet trouwens vooral insecten en weinig blad, een vleeseter dus. Het was weer een mooie ochtend, we zagen ook een hele zwerm puttertjes, groenlingen en krakeenden op het wiel. En er waren veel houtduiven. Bijzonder, als je Het Pronkstuk van een afstandje bekijkt lijkt het vrij dor en uitgebloeid nu, maar als je dan beter gaat kijken bloeit en leeft er nog van alles. Nog heel veel bloemen, bijvoorbeeld kleine zonnebloemen, korenbloemen, knoopkruid, cosmea’s. De uitgebloeide zonnebloemen hebben de meest fantastische vormen. Het zoemt van de bijen en hommels en er fladderen nog heel veel vlinders, vooral grote en kleine koolwitjes. Onze lijst van waargenomen soorten groeit nog steeds, inmiddels staan er al bijna 150 soorten planten en insecten op! Maar waarom er geen spinnen waren? We gaan volgende maand nog een keer kijken misschien zijn ze er dan? De monitorgroep planten en insecten Heleni, Sietske, Celine, Ellen, Maaike
Informatieborden zijn geplaatst
Op 9 juli jl is de vergunningaanvraag voor het plaatsten van informatieborden rond het Pronkstuk bij de gemeente Schagen ingediend. Erwin Odendaal heeft mooie ontwerpen gemaakt, met tekeningen van Cees van Nieuwburg en foto´s van Hans Westrik. Na toekenning van de vergunning zijn de borden zijn geplaatst op 27 augustus 2025. De borden zijn gesponsored door de gemeente Schagen in het kader van Duurzaamheid ontwikkeling.
Piraterij op het Pronkstuk door komst van koekoekshommel!
Tijdens de afgelopen monitoring van de planten en insecten groep, werden wij verrast door een speciale hommel! Na enige zoektocht hebben wij vastgesteld dat onze nieuwe bewoner van de keverbank een koekoekshommel moest zijn! Dit dappere insect maakt zijn naam waar door binnen te dringen in de nesten van ( veelal) aard-of akkerhommels. Hier doodt de koekoekshommel de dienstdoende koningin en legt als een ware piraat haar eitjes, welke vervolgens worden verzorgd door de werksters van de aard- of akkerhommel. Onze hommel was een mannetje, die zelf dit heldhaftige gedrag niet vertoont, maar zich kort laat zien vanaf augustus voor de paring. Na de paring sterft het mannetje aan het eind van zomer. De koekoekshommel heeft als een van de enige hommels geen stuifmeel kussentjes bij zijn pootjes en helpt niet mee aan de bevruchting van de planten, omdat hij de eigen kinderen niet opvoedt en dus voor hen geen voedsel meebrengt. Hij heeft wel een extra dik pantser en extra sterke gifangel om andere koninginnen te kunnen doden. Als je zelf deze hommel naar je tuin wilt trekken is het goed om te weten dat ze dol zijn op distels en paardenbloemen. Onkruid lekker laten staan dus! Namens de monitoring werkgroep, Sietske Doll
Vlas geoogst op 9 augustus
Vele handen maken het werk ligt. Onder een mooi zonnetje werd het vlas opgebonden op het Pronkstuk. Het vlas is geteeld door BD bedrijf De Lepelaar. Het zaad gaat gedorst worden. Verder is het de bedoeling de stengels te verwerken tot garen en er T shirts van te maken en de eerste Bioland vlag….. Wie wil sponseren daarvoor? Foto’s : Hans Sint
De bewoners van het Pronkstuk in Januari 2025
Met behulp van een wild camera maakte Hans Westrik een mooie impressie van de bewoners van het pronkstuk in januari 2025. (voor het filmpje op impressie clicken.)
Koninginnepage op keverbank, verrassing voor monitorgroep
Op 2 augustus was het weer monitorochtend op het Pronkstuk. Met wel een heel bijzondere waarneming: een prachtige koninginnepage. Deze grote vlinder wordt de laatste jaren in de zuidelijke helft van Nederland meer waargenomen. En breidt zich noordwaarts uit, maar is nog best zeldzaam in Noord-Holland. Koninginnepages hebben het vermogen om grote stukken over te zweven en dan in een gebied neer te strijken waar ze het perfect vinden. De waardplanten zijn vooral wilde peen, venkel en schermbloemigen en die groeien en bloeien op het Pronkstuk! Toch knap van die vlinders dat ze dat meteen weten te vinden en een compliment voor het Pronkstuk! Foto: Celine Pieck Zie ook: https://www.vlinderstichting.nl/vlinders/overzicht-vlinders/details-vlinder/koninginnenpage
Wie helpt mee het vlas opbinden op het Pronkstuk?
Vlas als waardevolle cultuurplant. (Linum usitatissimum) Je ziet het weinig meer, de stengels met hemelsblauwe of witte bloemen golvend in de wind. Vlas wat ooit zo belangrijk was voor de fabricage van linnen stoffen waaronder het damasten tafelkleed gefabriceerd van linnen garens in de steden Brugge of Gent. Als kind logeerde ik vaak in de vakantie op de boerderij aan de Slikkerdijk in de Wieringerwaard. Mijn oom verbouwde altijd een aantal ha vlas voor de linnenindustrie in België. Het was altijd weer spannend wanneer het vlas geoogst mocht worden. Zijn de vezels van de stengels sterk en lang genoeg? En natuurlijk moet het zaad ook voldoen aan een bepaalde rijpheid. Ik herinner mij nog goed dat er voor iedere oogst minstens drie mannen kwamen om het gewas te keuren. Bij mijn oom kon ik op dat moment altijd een lichte nervositeit bespeuren. Maar als de keuring positief was uitgevallen klonken er spoedig luider wordende stemmen en gelach uit de keuken. Mede veroorzaakt door de drank die dan op tafel kwam. En als er dan spoedig na het bezoek tot de oogst over gegaan kon worden, dan mocht ik als kind mee helpen de schelven vlas op schoven te zetten waardoor de wind en de zon het gewas konden drogen. Het is een oude boeren wijsheid dat je rond de honderdste dag van het jaar het vlas moet zaaien en na de tweehonderdste dag het gewas kan gaan oogsten. Vlas vraagt om een vruchtbare klei-zavelgrond waarbij voldoende vocht in de bodem aanwezig moet zijn. In vroegere tijden werd het meeste vlas in Zeeland verbouwd. Helaas is deze teelt bijna geheel verdwenen door de fabricage van kunststof draden. Gelukkig begint de belangstelling voor natuurproducten in de kledingwinkels weer toe te nemen en koop ik zelf vaak linnen overhemden. Wat mij bij nadere studie ook opviel is het grote belang van lijnzaad. Bekend is natuurlijk dat de beroemde schilders, zoals o.a Rembrandt altijd lijnolie gebruikten om de verfstoffen aan te lengen eerdat ze konden beginnen met schilderen. Lijnolie is nog altijd een zeer duurzame olie welke nog volop wordt gebruikt. Maar lijnzaad beschikt ook over zeer heilzame werkingen, zoals spijsvertering bevorderen, cholesterolgehalte verlagen en een gunstige invloed op hart en bloedvaten. Ook vlas kan dus op vele manieren een belangrijke rol in ons leven spelen. Zelf heb ik vooral mee gewerkt aan het inzaaien van mijn in 2024 gewonnen vlaszaad op het pronkstuk als een ode aan de vlasvelden in de Wieringerwaard waar ik als kind zo van heb genoten. En toen ik in de nabijheid van Eenigenburg de hemelsblauwe bloemetjes aan de rand van het pronkstuk zag wuiven in de wind sprong mijn hart weer open. En wat zou niet mooier zijn als we met een aantal vrijwilligers het vlas weer gaan oogsten en op schoven gaan zetten. Wel hoop ik dat het machinaal gemaaid kan worden. Om vanuit de boerenwijsheid uit te gaan ligt de oogstdatum rond de 9 augustus. Maar het kan ook een week eerder of later worden. Laat het maar weten wie er een aantal uren wil helpen met het oogsten van het vlas op een zaterdagmorgen aanvang 10.00 uur. Zijn er ook geïnteresseerden die mee willen denken of we nog iets nuttigs met de vlasstengels kunnen doen? Jan Schrijver de Lepelaar Sint Maarten 14 juli 2025.
NH Nieuws deed verslag van de Pronkstuk Lunch
https://www.nhnieuws.nl/nieuws/350034/het-bioland-van-een-groep-betrokken-buren-staat-voor-het-eerst-in-bloei
Vanaf de Zomermarkt werd het Pronkstuk bezocht.
Vanaf de zomermarkt werden excursies naar het Pronkstuk georganiseerd onder leiding van mensen van de monitoring groep.
Gedicht tijdens Pronkstuk lunch: Stilleven, maar niet heus
Voor de vrienden van Bioland of Stilleven, maar niet heus Overal pronkstukken, de pauwenstaart, bloeiende toortsen van de kastanje of het gouddraad in de tulbandman van Rembrandt. Hier, midden in het land, pronkt grond, als een tafelstuk bij een koninklijk diner. Eerst een zweem van kleur op de keverbank, dan in vol ornaat: ereridderkruid naast dove disteldodde, echte wilgewortel en een harig engelroosje. De baltsende fuut imponeert, slaat zijn vrouw met een vers opgediept visje. Zonder pracht en praal gebeurt het echte werk ondergronds, luchtige gangen voor vrij gebruik, voor het nut van het algemeen, gegraven door een dienstbare arbeider, onooglijk vermomd. Bestaat er zoiets als een koninklijke worm? Monsters van een spade diep tonen krioelend leven, de worm denkt niet na, de worm doet goed. Mag voorgedragen voor een lintje, een ode aan een vitaal lokaal klimaat. Toekomstig ridder in de orde van de bodembalans, leve de pronkworm. Hilde Slooff
Gedicht tijdens Pronkstuk lunch: We hebben bodem nodig
We hebben bodem nodig Nematoden, microben, schimmeldraden wat we niet zien heeft waarde we hebben bodem nodig, goede grond die ons draagt – voedt – schraagt uitdaagt om een stap verder een sprong naar voren naar een toekomst zonder Engels raaigras naar weides waar een gruttokuiken met gemak negenduizend insecten per dag We hebben bodem nodig, stevige grond, want: wie zonder is hecht niet, heeft geen vertrekpunt, een wankel bestaan. We hebben bodem nodig waarop ook na ons regenwormen korenbloemen prinsessenbonen mensenkinderen kunnen kruipen springen staan. ©Marianne Panneman
Druk bezochte Pronkstuk lunch
Zo´n 65 Vrienden van Bioland deden mee met de Pronkstuk lunch. Mooi weer, beetje veel wind, dus we zaten in de luwte aan de Selschardijk 11. De nieuwe website werd gelanceerd. De lunch werd door de deelnemers gemaakt, en was heerlijk. Ook was er life muziek en werd met z `n allen het Pronkstuk lied gezongen.
Monitoring Pronkstuk op 7 juni
Op deze derde monitoringsochtend gingen wij na een kopje koffie dapper de regen in om ons te laten verassen door de nieuwe ontwikkelingen op het pronkstuk. Het ingezaaide mengsel komt erg goed op, en verschillende gewassen zoals de boekweit, het vlas en de facelia staan al prachtig in bloei! Tussen de plantjes door zagen wij dat het pronkstuk nog meer verassingen voor ons in petto heeft want er ontkiemen op dit moment ook nog veel plantjes waarvan we nog niet weten wat het zal zijn. Ook hebben wij enkele soorten waargenomen die niet in het zaaimengsel voorkwamen zoals perzikkruid, grote ereprijs, duivekervel, malva, koriander , gele lupine, kaasjeskruid, zonnebloem, korenbloem en venkel De keverbank blijft nog wat achter, de grassoorten die hier gezaaid zijn hebben zich nog niet laten zien. Wel vloog er een eenzame steenhommel in haar richting, die van harte welkom is om dankbaar gebruik te maken van de droogte om er een holletje te gaan bewonen.
Monitoring Pronkstuk op 4 april
Na een periode van droogte en relatief hoge temperaturen namen we 2 monsters, spade diep. En passant oefenden we met de indringingsweerstand. Varieerde van 20 tot 30 cm Bij het onbewerkte stuk aan het wiel was de grond keihard. We kwamen er met de grondboor nauwelijks in. We deden een temperatuurmeting met een grote steekthermometer. Het verliep van maaiveld (16 gr) en dieper de bodem in (vochtiger) naar 13 gr. We onderzochten de bodemmonsters op zichtbaar bodemleven, ondersteund door een mooie loep van Muriel. Monster Ponkstuk A dat nog onbewerkt was (in de buurt van het wiel). Regenwormen in 3 klassen: Rode: (+/- 6-15 cm lang) zitten in de strooisellaag (die was er niet bij dit monster): 6x Grauwe (+/- 8-14 cm lang) zitten in de bovenste 40 cm van de bodem: 4x Pendelaars (9 – 30 cm) snelle sterke wormen graven verticaal en zitten in een gang, ze trekken organisch materiaal mee de bodem in: (niet gezien) 0x (Geen andere bodemfauna gezien) B Monster bemest deel van het pronkstuk: alleen regenwormen: 3x Rode & 3x Grauwe Ook hier geen andere bodemfauna
Inzaaien Pronkstuk
Op 2 april is het mengsel ingezaaid. Dit zal in ieder geval twee jaar op het pronkstuk staan. Het ingezaaide mengsel bestaat uit oa boekweit, vlas, facelia en zonnebloemen.
Keverbank op Pronkstuk
Op 21 maart is de keverbank op het Pronkstuk aangelegd. Op de tekening is te zien waar deze is gepositioneerd. Het is een verhoging in het land, die droger is, en daardoor tot meer kevers zal leiden, die o.a. patrijzen zullen aantrekken. De Provincie NH Groenfonds heeft de aanleg gesubsidieerd.