Vrienden van Bioland op Chroma cursus

Chroma’s: Bodem in beeld, bodem in balans?

Afgelopen jaar waren we verrast over de beelden van de chroma’s en de verschillen tussen het plaatje van het Pronkstuk en de biologische moestuin.
De uitleg over de chroma’s van Eddo de Veer op 6 januari smaakte naar meer.
Het bleek dat kort erna een cursus werd gegeven en daar konden we nog net bij. Daarom togen Simone, Sietske en Maaike op 2 en 5 februari naar Barneveld. Op de cursus leerden we niet alleen hoe we zelf chroma’s kunnen maken en interpreteren, maar ook heel veel over de bodem, bodemleven, bodemonderzoek en de theorie en achtergrond van de chroma. Geen zweverige hokus-pokus maar een goed doordachte onderzoeksmethode. We zijn er super- enthousiast over. Komende jaren gaan we daarom de ontwikkeling van de bodem van het Pronkstuk ook dmv chroma’s in beeld brengen.

Waarin verschilt een chroma van ander bodemonderzoek?

Bij de meeste vormen van bodemonderzoek wordt gemeten wat de samenstelling van de bodem is en in welke hoeveelheden: bv wat is de Ph ( zuurgraad), wat is het percentage organische stof, hoeveel stikstof, calcium, magnesium, sporenelementen etc. zit erin. Op basis daarvan wordt gekeken wat de bodem tekort komt en dat wordt dan (tijdelijk) aangevuld. Daarbij wordt meestal niet gekeken naar hoe de bodem zelf functioneert en hoe dat beter zou kunnen.  Inmiddels wordt steeds meer bekend over de kringloop en processen die plaatsvinden in de levende bodem. Bij een chroma wordt juist gekeken naar die onderliggende processen, daarom is er momenteel een groeiende belangstelling voor.

Processen in een levende bodem

Planten maken  dmv fotosynthese suikers uit zonlicht. Daarmee voeden ze zichzelf, maar ook de bodem, via hun wortels. Onder de grond van een levende bodem is een enorme ruilhandel aan de gang tussen schimmelnetwerken, plantenwortels en bodemorganismes. Zij voeden de plantenwortels met water, mineralen, stikstof.  En de plantenresten, het organische materiaal, wordt de bodem ingetrokken door de wormen, afgebroken door het bodemleven en omgezet in stabiele humus.  Die humus zorgt weer voor een goede vochthuishouding, is een huis voor het bodemleven, voorziet het bodemleven van stabiele zuurstof, en houdt de mineralen vast en zet ze om in een vorm die voor de planten opneembaar is. Als deze processen optimaal verlopen is er geen kunstmest nodig.  Dan kunnen er gezonde planten groeien die goed bestand zijn tegen ziektes en aantastingen. Die ons kunnen voeden met hoge kwaliteit voedingsstoffen.

Het mooie van een chroma is dat die een integraal beeld geeft van hoe het met deze kringloop en samenwerking in de bodem gesteld is: het zegt iets over het zuurstofniveau in de bodem ( belangrijke voorwaarde voor bodemleven), de aanwezigheid  van schimmels en micro-organismen, het bacterieleven, de aanwezigheid en afbraak van organisch materiaal en de humustoestand.

Hoe werkt een chroma?
Een chroma werkt dmv chromatografie. Dat is het scheiden van de verschillende stoffen in een vloeistof door deze op te laten zuigen in filterpapier. De aanwezige bestanddelen hebben verschillende snelheden waardoor ze afzonderlijk zichtbaar worden. Misschien ken je het wel van een inktvlek, het is een techniek die veel meer toepassingen heeft in de natuurkunde.
Een aftreksel van een bodemmonster verspreidt zich vanuit het midden van een rond filterpapier naar de randen. Als de bestanddelen zoals zuurstof, mineralen, organisch materiaal los van elkaar in de bodem zitten, ontstaat vooral een patroon van ringen ( zoals in een horizontaal doorgesneden  ui), als ze met elkaar verbonden zijn (dat is waar je naar toe wil voor een goed functionerende bodem), laat het beeld vooral radialen zien. En natuurlijk zijn er heel veel tussenvormen. Daarbij is er een vast systeem om het ontstane plaatje te interpreteren en te scoren.

Wat zijn de conclusies uit de huidige chroma van het Pronkstuk?

De chroma van het Pronkstuk laat nu vooral cirkels zien en weinig radialen,

Chroma Pronkstuk                                                    Chroma moestuin Maaike en Janus

in tegenstelling tot de biologische moestuin waar mooi geïntegreerde radialen het beeld bepalen. Zie onderstaande plaatjes.

De conclusie is dan ook dat op dit moment de algemene bodemgesteldheid van het Pronkstuk niet geweldig is: er is te weinig gebonden zuurstof, er zijn weinig schimmels, de mineralen zijn nog niet ingebouwd in de bodemstructuur en daarmee niet goed opneembaar door de planten. Er is al wel half omgezette organische stof aanwezig maar nog weinig (stabiele) humus. De bodem is nu niet in balans. Het bodemleven kan zijn rol nog niet optimaal vervullen.

We vinden het heel interessant om te volgen hoe de bodem zich verder ontwikkelt en dat onder anderen  met chroma’s in beeld te brengen.