Monitoring
Nieuws van de vogelmonitorgroep.
Systematische vogelmonitoring Op de eerste woensdag van de maand rond 9.00 uur monitoren leden van de monitorgroep de vogels op het Pronkstuk. Daarnaast rijden betrokkenen regelmatig langs Het Pronkstuk voor aanvullende observaties. Kleine zangvogeltjes waaronder putters, groenlingen, kepen en vinken laten zich moeilijk spotten door afstand en tegenlicht. Ze zitten er wel, want je kunt ze horen. Ook hoorden we een keer een rietzanger. Dankzij de doorlopende inzet van alle actieve waarnemers zijn er inmiddels 18 verschillende vogelsoorten geregistreerd, verspreid over 39 waarnemingen. Status 8 september 2026. Alle waarnemingen zijn te vinden op: BioBlitz BioBlitz Pronkstuk – Waarneming.nl Bijzonderheden tot nu toe De Patrijs als absoluut hoogtepunt De recente waarneming van een familie patrijzen is een kroon op het werk. Deze akkervogel heeft het in Nederland erg moeilijk. Diens aanwezigheid op Het Pronkstuk is een prachtig resultaat van de biologische omschakeling. Grote groepen Kneutjes. Afgelopen maand lieten vooral de kneutjes zich in grote getale zien. Zij waren dominant aanwezig op het perceel in groepen van wel 40 tot 50 stuks. Samen met andere kleine zaadeters, zoals groenlingen, kepen, vinken, vormden zij recent een grote zwerm die boven Het Pronkstuk foerageerde. Nu eens landend maar vooral zwermend. Een fantastisch gezicht. Puttertjes( waarvan er vorig jaar grote groepen waren) zijn er tot nu toe minder Foto´s: Hans Westrik Ook de houtduiven zijn nadrukkelijk aanwezig. Waar eerder al een groep van meer dan 30 houtduiven midden op de akker landde, zijn er tijdens de laatste telling 35 exemplaren waargenomen. Een deel hiervan streek neer op de zonnebloemen. Dat was een zeer spectaculair gezicht! Sommigen van hen paraderend op een zonnebloem alsof ze op het toneel stonden. Water- en oevervogels: In het wiel en de sloot langs de dijk worden steevast watervogels gespot. De meest frequente bezoekers zijn de meerkoet (7 waarnemingen), de wilde eend (5 waarnemingen), de fuut en de krakeend. Recent zijn hier bovendien twee nijlganzen met 5 jongen aan toegevoegd. Het is inmiddels het tweede jaar van de omschakeling naar biologische grond, dit jaar zijn ook een poel en natuurvriendelijke oever aangelegd, en er zijn al duidelijke resultaten te zien. We zijn heel benieuwd wat dit monitoringjaar verder nog gaat brengen
Monitoring nieuws augustus 2026
Monitorgroep planten en insecten. 8 augustus ‘26 Altijd weer heel bijzonder om stil te staan bij alles wat er groeit en leeft op het Pronkstuk. Het lijkt vrij dor van een afstandje, maar zoveel prachtige kleuren, vormen, geuren, geluiden… daar werden we even helemaal Zen van. En dan zie je ineens het kantwerk van de uitgebloeide Malva bloemen. Vorige keer hebben we vooral de planten in kaart gebracht, nu richtten we ons op de insecten en vlinders. En dat is nog niet zo makkelijk. Planten blijven rustig staan waar ze staan en kun je goed bekijken en fotograferen, maar insecten en vlinders vliegen en fladderen voortdurend weg. Toch hebben we best wel veel gezien: flink wat hommels, honingbijen op de korenbloemen, heel veel groene vleesvliegen ( die zaten met z’n allen vooral op de venkelschermen), veel koolwitjes, een bijvlieg, een snorzweefvlieg, icarusblauwtjes, een weegbreemot, een aantal hooibeestjes, een lieveheersbeestje en een luzernevlinder ( geel-oranje) en een aantal grote langlijfwespen. De grote langlijf, een stoere naam voor een piepklein zweefwespje ( ongeveer 1 cm)
Patrijzen gespot op het Pronkstuk!
Vandaag, op 1 september heeft Hans Westrik een waarneming gedaan waar iedereen van Het Pronkstuk enorm blij van wordt. Een van de belangrijkste doelen van onze vorig jaar aangelegde Keverbank was het creëren van een ideale leefomgeving voor de Patrijs. Vanmiddag genoot een compleet patrijzengezin – twee trotse ouders met hun twee bijna volgroeide jongen – van een heerlijk zonnebad op het talud van de nieuwe Poel. Een prachtig gezicht en een geweldige stimulans voor de (vogel)monitoringgroep van Het Pronkstuk. Nu is het een kwestie van overleven, want de natuur kent uiteraard ook haar gevaren. De afgelopen maanden zagen we rondom de Poel zowel overdag als ’s nachts heel veel Poezen maar ook enkele keren de Vos passeren. En zoals dit voorjaar al bleek, woont ook de Hermelijn in deze regio. Wat we ook zagen was veel ander leven: Watervogels zoals Ganzen, Eenden en Meerkoeten zijn vaste gasten, en ook de Fazant, Ekster, Kraaien en Duiven laten zich regelmatig zien. Ook een Kiekendief vloog over het Pronkstuk. Gelukkig is er voor de Patrijzen, door het inmiddels forse formaat van de jonge Patrijzen, geen directe bedreiging meer. Foto´s: Hans Westrik
Monitoring verslag van 11 juli 2026
Gammauiltjes als klimaatvluchtelingen? Het was prachtig weer en het zou ook weer heet worden, dus we waren er vroeg bij. We hebben ons vooral gericht op de keverbank en het stuk tussen de keverbank en de dijksloot. Dat stond prachtig in bloei, een zee van paars en blauw, vooral van de facelia, korenbloemen en malva, met af en toe knalrode klaprozen ertussen. Maar als je dan echt onderduikt in die zee en goed gaat kijken blijkt er nog veel meer te bloeien. We kwamen tot meer dan 50 soorten, deels ingezaaid, maar ook overgebleven van vorig jaar, zoals de prachtige venkels, deels ook gewoon aan komen waaien. De keverbank is dit jaar opgehoogd, en de vette klei is nu keihard geworden, dus daar was het nog een beetje pionieren voor de planten. Toch bijzonder wat er al groeide. Zoals de cichorei met prachtige lichtblauwe bloemen, duizendblad, brunel, kaardebol, pastinaak en gele ganzenbloemen. Qua insecten viel het ons tegen. We zagen honingbijen, akkerhommels, af en toe een vlinder, maar verrassend genoeg vooral veel gammauiltjes. Dat is een dag- en nachtvlinder die uit zuid-europa hierheen is gekomen. De vlinderstichting meldde ook verrast te zijn door grote aantallen gamma-uiltjes in onze streken en veronderstelt dat ze door de hitte rond de Middellandse Zee landen deze kant opgekomen zijn. Klimaatvluchtelingen dus. Omdat ze hier niet kunnen overwinteren moeten hun kinderen in het najaar het hele stuk weer terugvladderen… Gammauiltje Groene vlieg op een verdwaalde vlasbloem
Verslag van Monitoring Bodem en watergroep Pronkstuk mei 2026
Pronkstuk monitoring Bodem en watergroep Waterkwaliteit en waterleven Het water van de poel staat een stuk lager dan een maand eerder. Naar schatting scheelt het zo’n 20-25 centimeter. We hebben monsters genomen van het wielwater en van de poel. Het poelwater is net als de vorige keer helderder dan het wielwater. Het verschil met de vorige meting is echter veel kleiner. Waterleven Inmiddels krioelt het poelwater van het leven. We zagen plukjes groene alg, verschillende soorten watervlooien, watertorretjes (onbekend wat voor soort), muggelarven, waterpissebedden en tijgervlokreeftjes. In het wielwater zagen we slechts enkele watervlooien. (Nog) geen sporen van amfibieën. Bodemleven We hebben 5 liter aarde doorzocht en troffen daarin 25 wormen aan op plek A en 14 op plek B. Meest kleinere exemplaren. Dat gold voor beide plekken: A en B. Voor het hele verslag zie: 2026o603 Moni verslag
Regenwormen in het Pronkstuk
Regenwormen: ja ze zijn er! Ze zien er misschien wat kaal en mistroostig uit, de restanten van de zonnebloemen die afgelopen zomer zo overvloedig op het Pronkstuk stonden te stralen. Maar kijk eens wat er onder de grond gebeurt. Hierboven de wortels van een zonnebloem, vol met regenwormen. En dat is goed nieuws! Regenwormen zijn essentieel voor een gezonde bodem om verschillende redenen. Bodemstructuur en Beluchting: Door het graven van gangen brengen wormen lucht in de bodem, wat essentieel is voor plantenwortels en bodemleven. Waterhuishouding: Hun tunnels verbeteren de waterinfiltratie (voorkomt wateroverlast aan de oppervlakte) en helpen water dieper in de bodem op te slaan, cruciaal tijdens droogte. Vruchtbaarheid: Ze eten organisch materiaal (zoals afgevallen bladeren) en zetten dit om in voedselrijke wormenmest (humus), wat direct beschikbaar is voor planten. Afvalverwerking: Regenwormen ruimen dood plantenmateriaal op en zetten dit om in voedingsstoffen, wat bijdraagt aan de kringloop in het ecosysteem. Voedselbron: Ze zijn een belangrijke voedselbron voor vogels, mollen en egels. Door deze activiteiten worden regenwormen beschouwd als “stille bodemhelden” en de belangrijkste bondgenoot van de tuinder. En dit is de oogst van één zonnebloemwortel: dik 20 regenwormen! De monitorgroep Bodem en Water gaat de komende jaren regelmatig onderzoeken hoe de ontwikkeling van de wormenstand is. Dit is alvast een mooie opsteker, waar Het Pronkstuk en de boer en de vogels en andere dieren en wij blij van worden.
Biodiversiteit op het Pronkstuk
Afgelopen periode is naast de Hermelijn ook een vos, fazant en hazen gesignaleerd!
Vrienden van Bioland op Chroma cursus
Chroma’s: Bodem in beeld, bodem in balans? Afgelopen jaar waren we verrast over de beelden van de chroma’s en de verschillen tussen het plaatje van het Pronkstuk en de biologische moestuin. De uitleg over de chroma’s van Eddo de Veer op 6 januari smaakte naar meer. Het bleek dat kort erna een cursus werd gegeven en daar konden we nog net bij. Daarom togen Simone, Sietske en Maaike op 2 en 5 februari naar Barneveld. Op de cursus leerden we niet alleen hoe we zelf chroma’s kunnen maken en interpreteren, maar ook heel veel over de bodem, bodemleven, bodemonderzoek en de theorie en achtergrond van de chroma. Geen zweverige hokus-pokus maar een goed doordachte onderzoeksmethode. We zijn er super- enthousiast over. Komende jaren gaan we daarom de ontwikkeling van de bodem van het Pronkstuk ook dmv chroma’s in beeld brengen. Waarin verschilt een chroma van ander bodemonderzoek? Bij de meeste vormen van bodemonderzoek wordt gemeten wat de samenstelling van de bodem is en in welke hoeveelheden: bv wat is de Ph ( zuurgraad), wat is het percentage organische stof, hoeveel stikstof, calcium, magnesium, sporenelementen etc. zit erin. Op basis daarvan wordt gekeken wat de bodem tekort komt en dat wordt dan (tijdelijk) aangevuld. Daarbij wordt meestal niet gekeken naar hoe de bodem zelf functioneert en hoe dat beter zou kunnen. Inmiddels wordt steeds meer bekend over de kringloop en processen die plaatsvinden in de levende bodem. Bij een chroma wordt juist gekeken naar die onderliggende processen, daarom is er momenteel een groeiende belangstelling voor. Processen in een levende bodem Planten maken dmv fotosynthese suikers uit zonlicht. Daarmee voeden ze zichzelf, maar ook de bodem, via hun wortels. Onder de grond van een levende bodem is een enorme ruilhandel aan de gang tussen schimmelnetwerken, plantenwortels en bodemorganismes. Zij voeden de plantenwortels met water, mineralen, stikstof. En de plantenresten, het organische materiaal, wordt de bodem ingetrokken door de wormen, afgebroken door het bodemleven en omgezet in stabiele humus. Die humus zorgt weer voor een goede vochthuishouding, is een huis voor het bodemleven, voorziet het bodemleven van stabiele zuurstof, en houdt de mineralen vast en zet ze om in een vorm die voor de planten opneembaar is. Als deze processen optimaal verlopen is er geen kunstmest nodig. Dan kunnen er gezonde planten groeien die goed bestand zijn tegen ziektes en aantastingen. Die ons kunnen voeden met hoge kwaliteit voedingsstoffen. Het mooie van een chroma is dat die een integraal beeld geeft van hoe het met deze kringloop en samenwerking in de bodem gesteld is: het zegt iets over het zuurstofniveau in de bodem ( belangrijke voorwaarde voor bodemleven), de aanwezigheid van schimmels en micro-organismen, het bacterieleven, de aanwezigheid en afbraak van organisch materiaal en de humustoestand. Hoe werkt een chroma? Een chroma werkt dmv chromatografie. Dat is het scheiden van de verschillende stoffen in een vloeistof door deze op te laten zuigen in filterpapier. De aanwezige bestanddelen hebben verschillende snelheden waardoor ze afzonderlijk zichtbaar worden. Misschien ken je het wel van een inktvlek, het is een techniek die veel meer toepassingen heeft in de natuurkunde. Een aftreksel van een bodemmonster verspreidt zich vanuit het midden van een rond filterpapier naar de randen. Als de bestanddelen zoals zuurstof, mineralen, organisch materiaal los van elkaar in de bodem zitten, ontstaat vooral een patroon van ringen ( zoals in een horizontaal doorgesneden ui), als ze met elkaar verbonden zijn (dat is waar je naar toe wil voor een goed functionerende bodem), laat het beeld vooral radialen zien. En natuurlijk zijn er heel veel tussenvormen. Daarbij is er een vast systeem om het ontstane plaatje te interpreteren en te scoren. Wat zijn de conclusies uit de huidige chroma van het Pronkstuk? De chroma van het Pronkstuk laat nu vooral cirkels zien en weinig radialen, Chroma Pronkstuk Chroma moestuin Maaike en Janus in tegenstelling tot de biologische moestuin waar mooi geïntegreerde radialen het beeld bepalen. Zie onderstaande plaatjes. De conclusie is dan ook dat op dit moment de algemene bodemgesteldheid van het Pronkstuk niet geweldig is: er is te weinig gebonden zuurstof, er zijn weinig schimmels, de mineralen zijn nog niet ingebouwd in de bodemstructuur en daarmee niet goed opneembaar door de planten. Er is al wel half omgezette organische stof aanwezig maar nog weinig (stabiele) humus. De bodem is nu niet in balans. Het bodemleven kan zijn rol nog niet optimaal vervullen. We vinden het heel interessant om te volgen hoe de bodem zich verder ontwikkelt en dat onder anderen met chroma’s in beeld te brengen.
Geen spinnen, wel een grote groene sabelsprinkhaan!
Afgelopen maandag, 8 september, ging de monitorgroep op zoek naar spinnen op het Pronkstuk. Die zouden er nu toch moeten zijn dachten we. Maar…nergens te bekennen! We ontdekten wel een kanjer van een sprinkhaan van wel 6 cm groot op een zonnebloemblad. Ondanks haar super schutkleur. Zag er best eng uit maar bleef gelukkig rustig zitten. Zodat wij haar konden fotograferen en identificeren via de Obsidentify- app.: het was een vrouwtje grote groene sabelsprinkhaan. Die blijkt in Nederland vrij algemeen voor te komen in het struweel. En kan ook zingen met een harde scherpe ratel. Daar hebben we maar niet op gewacht want volgens obsidentify begint hij daar pas na drieën mee. Deze sprinkhaan eet trouwens vooral insecten en weinig blad, een vleeseter dus. Het was weer een mooie ochtend, we zagen ook een hele zwerm puttertjes, groenlingen en krakeenden op het wiel. En er waren veel houtduiven. Bijzonder, als je Het Pronkstuk van een afstandje bekijkt lijkt het vrij dor en uitgebloeid nu, maar als je dan beter gaat kijken bloeit en leeft er nog van alles. Nog heel veel bloemen, bijvoorbeeld kleine zonnebloemen, korenbloemen, knoopkruid, cosmea’s. De uitgebloeide zonnebloemen hebben de meest fantastische vormen. Het zoemt van de bijen en hommels en er fladderen nog heel veel vlinders, vooral grote en kleine koolwitjes. Onze lijst van waargenomen soorten groeit nog steeds, inmiddels staan er al bijna 150 soorten planten en insecten op! Maar waarom er geen spinnen waren? We gaan volgende maand nog een keer kijken misschien zijn ze er dan? De monitorgroep planten en insecten Heleni, Sietske, Celine, Ellen, Maaike
Piraterij op het Pronkstuk door komst van koekoekshommel!
Tijdens de afgelopen monitoring van de planten en insecten groep, werden wij verrast door een speciale hommel! Na enige zoektocht hebben wij vastgesteld dat onze nieuwe bewoner van de keverbank een koekoekshommel moest zijn! Dit dappere insect maakt zijn naam waar door binnen te dringen in de nesten van ( veelal) aard-of akkerhommels. Hier doodt de koekoekshommel de dienstdoende koningin en legt als een ware piraat haar eitjes, welke vervolgens worden verzorgd door de werksters van de aard- of akkerhommel. Onze hommel was een mannetje, die zelf dit heldhaftige gedrag niet vertoont, maar zich kort laat zien vanaf augustus voor de paring. Na de paring sterft het mannetje aan het eind van zomer. De koekoekshommel heeft als een van de enige hommels geen stuifmeel kussentjes bij zijn pootjes en helpt niet mee aan de bevruchting van de planten, omdat hij de eigen kinderen niet opvoedt en dus voor hen geen voedsel meebrengt. Hij heeft wel een extra dik pantser en extra sterke gifangel om andere koninginnen te kunnen doden. Als je zelf deze hommel naar je tuin wilt trekken is het goed om te weten dat ze dol zijn op distels en paardenbloemen. Onkruid lekker laten staan dus! Namens de monitoring werkgroep, Sietske Doll
De bewoners van het Pronkstuk in Januari 2025
Met behulp van een wild camera maakte Hans Westrik een mooie impressie van de bewoners van het pronkstuk in januari 2025. (voor het filmpje op impressie clicken.)
Koninginnepage op keverbank, verrassing voor monitorgroep
Op 2 augustus was het weer monitorochtend op het Pronkstuk. Met wel een heel bijzondere waarneming: een prachtige koninginnepage. Deze grote vlinder wordt de laatste jaren in de zuidelijke helft van Nederland meer waargenomen. En breidt zich noordwaarts uit, maar is nog best zeldzaam in Noord-Holland. Koninginnepages hebben het vermogen om grote stukken over te zweven en dan in een gebied neer te strijken waar ze het perfect vinden. De waardplanten zijn vooral wilde peen, venkel en schermbloemigen en die groeien en bloeien op het Pronkstuk! Toch knap van die vlinders dat ze dat meteen weten te vinden en een compliment voor het Pronkstuk! Foto: Celine Pieck Zie ook: https://www.vlinderstichting.nl/vlinders/overzicht-vlinders/details-vlinder/koninginnenpage
Monitoring Pronkstuk op 7 juni
Op deze derde monitoringsochtend gingen wij na een kopje koffie dapper de regen in om ons te laten verassen door de nieuwe ontwikkelingen op het pronkstuk. Het ingezaaide mengsel komt erg goed op, en verschillende gewassen zoals de boekweit, het vlas en de facelia staan al prachtig in bloei! Tussen de plantjes door zagen wij dat het pronkstuk nog meer verassingen voor ons in petto heeft want er ontkiemen op dit moment ook nog veel plantjes waarvan we nog niet weten wat het zal zijn. Ook hebben wij enkele soorten waargenomen die niet in het zaaimengsel voorkwamen zoals perzikkruid, grote ereprijs, duivekervel, malva, koriander , gele lupine, kaasjeskruid, zonnebloem, korenbloem en venkel De keverbank blijft nog wat achter, de grassoorten die hier gezaaid zijn hebben zich nog niet laten zien. Wel vloog er een eenzame steenhommel in haar richting, die van harte welkom is om dankbaar gebruik te maken van de droogte om er een holletje te gaan bewonen.
Monitoring Pronkstuk op 4 april
Na een periode van droogte en relatief hoge temperaturen namen we 2 monsters, spade diep. En passant oefenden we met de indringingsweerstand. Varieerde van 20 tot 30 cm Bij het onbewerkte stuk aan het wiel was de grond keihard. We kwamen er met de grondboor nauwelijks in. We deden een temperatuurmeting met een grote steekthermometer. Het verliep van maaiveld (16 gr) en dieper de bodem in (vochtiger) naar 13 gr. We onderzochten de bodemmonsters op zichtbaar bodemleven, ondersteund door een mooie loep van Muriel. Monster Ponkstuk A dat nog onbewerkt was (in de buurt van het wiel). Regenwormen in 3 klassen: Rode: (+/- 6-15 cm lang) zitten in de strooisellaag (die was er niet bij dit monster): 6x Grauwe (+/- 8-14 cm lang) zitten in de bovenste 40 cm van de bodem: 4x Pendelaars (9 – 30 cm) snelle sterke wormen graven verticaal en zitten in een gang, ze trekken organisch materiaal mee de bodem in: (niet gezien) 0x (Geen andere bodemfauna gezien) B Monster bemest deel van het pronkstuk: alleen regenwormen: 3x Rode & 3x Grauwe Ook hier geen andere bodemfauna